Submodaliteiten

Zin in een kort experiment? Denk aan iets in de toekomst dat je onplezierig vindt. Misschien een situatie of ervaring die niet pijnlijk is of vervelend. Bijvoorbeeld een bezoek aan de tandarts. Denk hier eventjes aan. Sluit vervolgens je ogen en beleef de situatie vollledig. Wat zie je, hoor je en voel je? Niet erg plezierig hè? Hoe meer je eraan denkt, hoe onplezieriger het wordt.

Denk nu aan een plezierige ervaring. Misschien toen je iets onverwachts bereikte, of iets waar je trots op was of aan een specifiek moment waarin je zeer gemotiveerd was om iets te doen, waarbij niets of niemand je kon stoppen? Sluit je ogen nogmaals en hervaar ook deze situatie weer volledig. Zie wat je zag, hoor wat je hoorde en ervaar weer het gevoel dat je toen had. Dit moet prettig zijn!

NLP gaat ervan uit dat elke ervaring bestaat uit visuele (zien), auditieve (horen) en kinestetische (voelen) represenatiesystemen. Elk systeem heeft een submodaliteit, of eigenschap. Voorbeelden van visuele submodaltiteiten zijn: kleur/zwartwit, afstand (beeld is verweg of dichtbij), scherp of vaag, bewegend of stil. Auditieve submodaliteiten zijn volume, tempo, toonhoogte, plaats van het geluid. Kinestetische submodaliteiten zijn warmte, druk, zwaarte, tinteling.

Als je nu kijkt naar de 2 situaties waaraan je zojuist terugdacht, dan zal je opmerken dat de submodaliteiten van die ervaringen verschillend waren. Was de negatieve situatie in zwartwit en de positieve situatie in kleur? Was de ene scherper en de ander wat vager? Was de ene dichtbij en de andere verder weg? Waren de geluiden ook anders? In de ene waren misschien plezierige geluiden en de andere situatie was vrij van geluid. Je voelde je waarschijnlijk ook anders in beide situaties. Een gevoel van opwinding in de ene situatie misscien en in de andere een gevoel van beladenheid. De ene situatie had wellicht zelfs een specifieke smaak of geur.

Verander nu eens de submodaliteiten in de negatieve situatie in de submodaliteiten van de positieve situatie. Voeg kleur toe, of verander de afstand tot het beeld. De meeste mensen ervaren dat er één of twee submodaliteiten zijn die meer dan andere submodaliteiten het meeste verschil maken. Als je dit doet, zul je merken dat de negatieve ervaring of situatie een stuk minder vervelend wordt. Je verplaatst letterlijk de intensiteit van de ervaring.

Je kunt niet alleen de negatieve ervaring of situatie minder intens maken, maar doordat je bewust bent van welke beelden of geluiden jou een goed gevoel geven, kun je jezelf in een optimale gemoedstoestand brengen, ongeacht de situatie waarin je zit. Zou dat nuttig voor je kunnen zijn?

Een negatieve ervaring letterlijk ‘anders bekijken’

Zoek een enigzins vervelende ervaring.

• Bekijk de situatie in je hoofd van een afstand. Je ziet jezelf in dit plaatje.
• Zet een lijstje om dit beeld heen
• maak het beeld stil, dus niet als een film
• schuif het plaatje weg van je
• maak het zwartwit of maak er een tekenfilm van
• laat de andere perso(nen)on praten als Donald Duck of Mickey Mouse
• Hang het plaatje aan de muur

Door het gebruik van zo’n eenvoudige techniek ervaren de meeste mensen de situatie als grappig in plaats van licht vervelend.

Stemmetje in je hoofd
Als je regelmatig tegen jezelf praat in negatieve zin, dan kan het zinvol zijn om het volume van deze stem te verminderen. Maak het een saaie, langzame stem. Verplaats het eens en kijk vervolgens op welke manier jij geen of minder last hebt van deze ‘innerlijke stem’. Ditzelfde kun je doen voor een motiverende stem: verhoog de volume, maak de stem enthousiaster en voeg er een koor aan toe! Kijk op welke manier jouw stem je positief beïnvloedt, motiveert of oppept!